İhale işlemlerine yönelik iddia ve talepler hakkındadır.

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle, Aydın Büyükşehir Belediyesi tarafından açılan “ Taksi Durağı” ihalesine katıldığını ve ihalenin üzerinde kaldığını; söz konusu durak toplam on araçlık kapasiteye sahip olmasına rağmen ihale sonucunda sadece iki araç belirlendiğini; on araç için planlanan bir durak işletmesinde maliyetlerin sadece iki araç üzerine yüklenmesinin ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğunu ve hizmetin sürdürülebilirliğini imkânsız kıldığını belirtmiş ve söz konusu ihalenin katılım yetersizliği ile hizmetin sürdürülebilir olmaması nedenleriyle iptalinin sağlanmasını talep etmiştir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Bilgi ve belge talebine istinaden Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından iletilen 06.07.2026 tarihli ve sayılı cevap yazısında özetle; Aydın Büyükşehir Belediye Encümeni tarafından alınan 17.12.2025 tarihli karar uyarınca Taksi Durağı numaralı taksi plakalarının, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında on yıllığına kiraya verilmeleri amacıyla ayrı ayrı ihalelerinin yapılmasına karar verildiği ve ihalelere ilişkin ilan metninde bu durumun açıkça belirtildiği; Taksi Durağına bağlı T plakaların ihalesi öncesinde, bekleme alanında biri Başvuran olmak üzere yalnızca iki isteklinin bulunduğu ve dolayısıyla söz konusu durak için başkaca istekli bulunmadığı hususuna Başvuranın vakıf olması gerektiği ancak yine de ihaleye katılım sağlanarak sözleşme imzalama iradesinin ortaya konulduğu; ihalenin tamamlanması sonucunda anılan durak için 1 numaralı T plaka ihalesinin Başvuran uhdesinde bırakılmasına karar verildiği; sözleşmeye davet yazısının 13.02.2026 tarihinde Başvurana tebliğ edildiği fakat sözleşmenin süresi içerisinde imzalanmaması üzerine gerekli işlemlerin tesis edildiği açıklanmıştır.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin ilgili hükümleri uyarınca:
Madde 74 – […]

Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.

5. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca:
İhalenin sözleşmeye bağlanması:
Madde 53 – Bütün ihaleler bir sözleşmeye bağlanır. Sözleşme, idare adına ita amiri tarafından imzalanır.
[…]
Sözleşme yapılmasında müteahhit veya müşterinin görev ve sorumluluğu:
Madde 57 – Sözleşme yapılması gerekli olan hallerde müteahhit veya müşteri 31 inci maddeye göre onaylanan ihale kararının veya Maliye Bakanlığının vizesi gereken hallerde bu vizenin yapıldığının bildirilmesini izleyen günden itibaren 15 gün içinde geçici teminatı kesin teminata çevirerek noterlikçe tescil edilmiş sözleşmeyi, idareye vermek zorundadır.

[…]
Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale bozulur ve varsa geçici teminat gelir kaydedilir.
[…]
İdarelerce ihalelere katılmaktan geçici yasaklama:
Madde 84 – […]
Üzerine ihale yapıldığı halde usulüne göre sözleşme yapmayan istekliler ile sözleşme yapıldıktan sonra taahhüdünden vazgeçen ve mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen müteahhit veya müşteriler hakkında da, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili bakanlık tarafından, bir yıla kadar ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilir ve bu kararlar Resmi Gazete'de ilan ettirildiği gibi ilgililerin müteahhitlik sicillerine işlenir.
[…]
İhaleyi yapan idareler, ihalelere katılmaktan yasaklamayı gerektirir bir durumla karşılaştıkları takdirde, gereğinin yapılması için bu durumu ilgili bakanlığa bildirmekle yükümlüdürler.

IV. KAMU DENETÇİSİ ABDULLAH CENGİZ MAKAS’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE

ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

7. Başvuru dosyası kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere: ilçesi Mahallesinde on araçlık taksi durağı açılması yönündeki teklif, Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi Kurulunun 26.06.2025 tarihli toplantısında görüşülmüş ve sonuç itibarıyla, Mahallesi için belirlenen mevkide “ Taksi” isimli on araçlık bir taksi durağının açılmasına; anılan durağa bağlı olarak faaliyet gösterecek on adet T plakanın ihale edilmesine; ihale işlemlerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri kapsamında Aydın Büyükşehir Belediyesi (İdare) tarafından yerine getirilmesine karar verilmiştir.
8. Buna mukabil, Aydın Büyükşehir Belediye Meclisinin 27.11.2025 tarihli ve sayılı kararı uyarınca söz konusu T plakaların, her bir plaka için ayrı ayrı olmak üzere, ihale yolu ile kiraya verilmesine karar verilmiş olup bu bağlamda her bir plakanın 2886 sayılı Kanun’un 35’inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca kapalı telif usulü ile ihale edilmesine yönelik onay belgeleri İdare tarafından hazırlanarak gerekli işlemler başlatılmıştır.

9. İhalenin isteklilere duyurulmasına matuf ilan metninde, diğer bilgiler ile birlikte ihale konusu işin niteliği ve ihaleye katılım şartları hakkındaki bilgilere yer verilmiş olup bu meyanda her bir T plaka için ayrı ayrı teklif verilmek üzere ihalenin gerçekleştirileceği ve ihaleye katılanların yalnızca bir adet T plaka için sözleşme imzalayabileceği açıkça belirtilmiştir.

10. İdarenin sunmuş olduğu bilgiler uyarınca, Başvuran tarafından ve numaralı plakaların ihalesine dair şartnameler satın alınmış olmakla birlikte bunlardan 4 numaralı plaka için teklif verilmemiş olup 1 ve 8 numaralı plakalara ilişkin teklifler kapalı zarf içerisinde Komisyona teslim edilmiştir. Gerçekleştirilen ihale sonucunda verilen 21.01.2026 tarihli ve sayılı Encümen kararı ile 1 numaralı plakanın Başvurana ihale edilmesine ve ihale kararının ita amirinin onayına sunulmasına karar verilmiştir.

11. İdarenin Başvuranı muhatap 12.02.2026 tarihli yazısında, söz konusu ihale kararının ita amirinin onayı ile uygun görülerek kesinleştiği ve mezkûr yazının tebliği tarihinden itibaren on beş gün içerisinde kira sözleşmesinin imzalanması gerektiği, aksi takdirde geçici teminatın irat kaydedileceği bildirilmiştir.

12. Sözleşmenin, belirtilen süre içerisinde Başvuran tarafından imzalanmaması üzerine anılan ihalenin bozulması ile geçici teminatın irat kaydedilmesine yönelik gerekli işlemler tesis edilmiştir. Ayrıca, 2886 sayılı Kanun’un 84’üncü maddesinin ilgili hükümleri uyarınca Aydın Valiliği nezdinde duruma ilişkin bildirimde bulunulmuş olup buna karşılık Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından,

Başvuran hakkında altı ay süre ile ihalelere katılmaktan yasaklama kararı tesis edilmiştir. Söz konusu karar 15.04.2026 tarihli ve 33225 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
13. Başvuran, söz konusu durak için toplam on araçlık kapasitenin öngörülmüş olmasına rağmen gerçekleştirilen ihale sonucunda sadece iki plakanın ihale edildiğini; on araç için planlanan bir durak işletmesinde maliyetlerin sadece iki araç üzerine yüklenmesinin ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğunu ve hizmetin sürdürülebilirliğini imkânsız kıldığını; bu durum gözetilerek ihalenin iptal edilmesi gerekir iken bu yönde bir karar alınmamasının ve sonuç itibarıyla da hakkında tesis edilen işlemlerin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu iddia etmiştir.

14. Aydın Büyükşehir Belediyesinin 21.01.2026 tarihli ve ile sayılı kararlarından anlaşıldığı üzere;
Taksi isimli durak için gerçekleştirilen ihalelerde 1 numaralı plaka ve 4 numaralı plaka olmak üzere iki adet plakanın ihalesi gerçekleştirilmiş ancak diğer sekiz plaka için teklif veren istekli olmamıştır.

15. Başvuru konusu ihalenin idari şartnamesinde, mezkûr taksi durağına ait elektrik, su, telefon gibi abonelik işlemleri ile ruhsatlandırma ve benzeri tüm gider ve sorumluluklarının kiracılara ait olacağı; söz konusu bedellerin kiracılar tarafından eşit şekilde ödeneceği belirtilmiştir. Benzer yöndeki bir düzenlemeye kira sözleşmesi taslağında da yer verilmiştir.

16. Bu durumda, taksi durağının işletilmesine ait bahse konu giderlerin iki kiracı üzerinde kalacağı ve dolayısıyla kişi başına düşen maliyetin artacağı açıktır. Bununla birlikte, anılan taksi durağına bağlanan her bir T plaka için ayrı ayrı teklif verileceği ve ihaleye katılanların yalnızca bir adet T plaka için sözleşme imzalayabileceği hususuna ilan metninde açıkça yer verilmiştir. Bu bağlamda, ihaleye istekli olarak katılanların, tüm plakaların ihale edilmeyebileceğini ve buna karşılık ihaleyi kazanan kiracıların maliyetlerinin artabileceğini öngörmüş olması; sonuç itibarıyla da ihaleye katılım yönünde bir karar alırken bu durumu dikkate almış olması beklenmelidir.

17. 2886 sayılı Kanun’un 57’nci maddesinde, onaylanan ihale kararının bildirilmesini izleyen günden itibaren on beş gün içinde, geçici teminatın kesin teminata çevrilmesi ve noterlikçe tescil edilmiş sözleşmenin idareye verilmesi zorunlu tutulmuş olup aksi durumda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihalenin bozulacağı ve varsa geçici teminatın gelir kaydedileceği hükme bağlanmıştır.

Kesinleşen ihale kararının bildirimi yapıldıktan sonra Başvuran tarafından süresi içerisinde sözleşmenin imzalanmaması üzerine anılan hüküm uyarınca işlem tesis edildiği anlaşılmıştır.

18. Tüm bu açıklamalar ile birlikte Başvuranın ihale öncesinde öngörmüş olması gereken bir duruma dayanarak sözleşmeyi imzalamaktan kaçındığı göz önüne alındığında; İdarece yürütülen başvuru konusu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

19. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdare tarafından ilgili karara karşı başvuru yollarının gösterilmediği anlaşılmış olup bundan sonraki işlemlerde “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun hareket edilmesi önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliği tarihinden itibaren durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede görevli ve yetkili mahkemeler nezdinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve AYDIN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi

Bu belge, güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.

Kavaklıdere Mah. Zeytindalı Caddesi No:4 Çankaya/ANKARA