E. 2026/83 K. 2026/73

1. Üçüncü fıkrasının,

2. 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 38. maddesiyle değiştirilen dördüncü fıkrasının,

3. Dokuzuncu fıkrasının,

B. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 62. maddesinin;

1. (1) numaralı fıkrasının,

2. a. (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesinin, b. (2) numaralı fıkrasına 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle eklenen ikinci cümlenin,

Anayasa’nın 2., 10., 17. ve 41. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY: Müstehcenlik suçundan açılan davada itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.

I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ

1. 1117 sayılı Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 2. maddesi şöyledir:

“Madde 2- (Değişik: 6/3/1986- 3266/2 md.)

Mevkute veya mevkute tanımına girmeyen diğer basılmış eserlerin 1 inci maddede belirtilen sınırlamaya tabi tutulabilmesi için Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı bünyesinde oluşturulan yetkili kurulun, söz konusu eserlerin 18 yaşından küçükler için muzır olduğu hakkında bir karar vermesi gereklidir.

Kurul, basılmış eserlerin küçükler için muzır olup olmadığı hususunda yapacağı incelemede, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunundaki genel amaç ve temel ilkeleri gözönünde bulundurmak zorundadır.

Kurul, bu Kanunla kendisine verilen görevlere ilaveten, Türk Ceza Kanununun 426, 427 ve 428 inci maddelerinde tanımlanan suçlarla ilgili olarak yargı organlarına resmi bilirkişilik yapmakla görevlidir.

(Değişik dördüncü fıkra: 2/7/2018-KHK-703/38 md.) Kurul; Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanının belirleyeceği biri başkan olmak üzere Bakanlığın beş birim amirinden teşekkül eder.

(Mülga beşinci fıkra: 2/7/2018-KHK-703/38 md.)

(Değişik altıncı fıkra: 2/7/2018-KHK-703/38 md.) Kurul salt çoğunlukla karar alır.

(Değişik yedinci fıkra: 2/7/2018-KHK-703/38 md.) Kurulun sekretarya hizmetleri Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanı tarafından belirlenen Bakanlık ana hizmet birimince yerine getirilir.

Kurulun çalışma usul ve esasları ile sekreterya hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenir.

Kurul tarafından gerekli görülen hallerde sürekli veya geçici olarak görev yapmak üzere özel ihtisas komisyonları kurulabilir. Kurulun, bu komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği kamu personeli ilgili kamu kurumunun muvafakati alınarak Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığınca görevlendirilir.

(Mülga onuncu fıkra: 2/7/2018-KHK-703/38 md.”

2. 5237 sayılı Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 62. maddesi şöyledir:

“Takdiri indirim nedenleri

Madde 62- (1) Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis; müebbet hapis cezası yerine, yirmibeş yıl hapis cezası verilir. Diğer cezaların altıda birine kadarı indirilir.

(2) Takdiri indirim nedeni olarak, failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri göz önünde bulundurulabilir. (Ek cümle:12/5/2022-7406/1 md.) Ancak failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışları, takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınmaz. Takdiri indirim nedenleri kararda gerekçeleriyle gösterilir.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Sümeyye KOCAMAN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi ya da taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte kurallardır.

3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme 1117 sayılı Kanun’un 2. maddesinin üçüncü, dördüncü ve dokuzuncu fıkraları ile 5237 sayılı Kanun’un 62. maddesinin (1) numaralı fıkrasının, (2) numaralı fıkrasının birinci ve ikinci cümlelerinin iptallerini talep etmiştir.

4. 1117 sayılı Kanun’un 2. maddesinin itiraz konusu üçüncü fıkrasında Küçükleri Muzır Neşriyatta Koruma Kurulunun (Kurul) bu Kanun’la kendisine verilen görevlere ilave olarak 1/3/1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 426., 427. ve 428. maddelerinde düzenlenen suçlarla ilgili olarak yargı organlarına resmî bilirkişilik yapmakla görevli olduğu hükme bağlanmıştır. Anılan maddenin itiraz konusu dördüncü fıkrasında Kurulun Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanının belirleyeceği biri başkan olmak üzere Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının (Bakanlık) beş birim amirinden oluşacağı öngörülmüştür. Maddenin itiraz konusu dokuzuncu fıkrasında da Kurul tarafından gerekli görülen hâllerde sürekli veya geçici olarak görev yapmak üzere özel ihtisas komisyonlarının kurulabileceği, Kurulun bu komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği kamu personelinin ilgili kamu kurumunun muvafakati alınarak Bakanlıkça görevlendirileceği belirtilmiştir.

5. 5237 sayılı Kanun’un 62. maddesinin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasında ise fail yararına cezayı hafifletecek takdirî nedenlerin varlığı hâlinde belirlenen cezaya göre kademelendirilmiş bir indirim oranı öngörülmüştür. Anılan maddenin (2) numaralı fıkrasının itiraz konusu birinci cümlesinde takdirî indirim nedeni olarak failin geçmişinin, sosyal ilişkilerinin, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışlarının veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkilerinin gözönünde bulundurulabileceği; itiraz konusu ikinci cümlesinde ise failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışlarının takdirî indirim nedeni olarak dikkate alınmayacağı düzenlenmiştir.

6. Anayasa Mahkemesine başvurulabilmesi için başvuran mahkemenin bakılmakta olan davada görevli ve yetkili olması gerekmektedir.

7. İtiraz başvurusunda bulunan Mahkemede bakılmakta olan davanın konusunu, suça sürüklenen çocuğun sosyal medya hesabı üzerinden cinsel içerikteki yayını dijital materyaline indirmesi nedeniyle müstehcenlik suçunu işlediği iddiası oluşturmaktadır.

8. 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 12. maddesinin (1) numaralı fıkrasında ceza yargılamasında davaya bakma yetkisinin suçun işlendiği yer mahkemesine ait olduğu düzenlenmiştir.

9. Dava dosyasına göre suça sürüklenen çocuğun suç tarihindeki yerleşim yerinin Osmaniye olduğu ve suç konusu indirme fiilinin de Osmaniye’de gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır.

10. Bu itibarla bakılmakta olan davada suça konu fiilin Osmaniye’de gerçekleştirildiği gözetildiğinde başvuran Mahkemenin bakılmakta olan davada yetkili olmadığı anlaşılmaktadır (birçok karar arasından bkz. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E.2026/368, K.2026/2601, 23/2/2026).

11. Öte yandan kovuşturma aşamasında suça sürüklenen çocuğun savunmasının alınmasına yönelik bir işlemin yapılmadığı gözetildiğinde anılan Kanun’un 18. maddesinin (2) numaralı fıkrası kapsamında yetkisizlik kararı verilmesine engel bir durumun bulunmadığı görülmektedir.

12. Açıklanan nedenle başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

III. HÜKÜM

A. 21/6/1927 tarihli ve 1117 sayılı Küçükleri Muzır Neşriyattan Koruma Kanunu’nun 6/3/1986 tarihli ve 3266 sayılı Kanun’un 2. maddesiyle değiştirilen 2. maddesinin;

1. Üçüncü fıkrasına,

2. 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 38. maddesiyle değiştirilen dördüncü fıkrasına,

3. Dokuzuncu fıkrasına,

B. 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 62. maddesinin;

1. (1) numaralı fıkrasına,

2. a. (2) numaralı fıkrasının birinci cümlesine, b. (2) numaralı fıkrasına 12/5/2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle eklenen ikinci cümleye, yönelik itiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 16/4/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.